Waarom er minder voeding in onze voeding zit

Tegenwoordig hebben steeds meer mensen tekorten aan essentiële voedingsstoffen, waaronder vitamines, mineralen en andere (fyto)nutriënten. Deze tekorten ontstaan echter niet alleen door ons voedingspatroon en onze levensstijl. Er spelen namelijk een aantal grootschalige ontwikkelingen een rol bij de kwaliteit van ons voedsel, waar in mijn ogen veel te weinig aandacht naar uitgaat.

Minder voedingswaarde, meer ziektes

Over het feit dat de voedingswaarde van ons voedsel is afgenomen hoor je eigenlijk weinig tot niets. Het is natuurlijk een stuk gemakkelijker om de schuld neer te leggen bij de (ongezonde) levensstijl van mensen zelf. Steeds meer onderzoeken onderschrijven echter dat de voedingswaarde (drastisch) is afgenomen sinds halverwege de vorige eeuw. Tegelijkertijd zijn het aantal klachten en gelabelde (nieuwe) ziektes vanaf diezelfde periode ook enorm gestegen. Hier wordt door de politiek en media geen of nauwelijks aandacht aan gegeven. Het verslechteren van gezondheid heeft uiteraard veel meer oorzaken, maar de afnemende voedselkwaliteit speelt hierbij een belangrijke rol.

Broccoli is één van de beste (of slechtste) voorbeelden van de afname in voedingsstoffen. Nog steeds is deze groente relatief rijk aan voedingsstoffen, maar de voedingswaarde lag rond 1950 aanzienlijk hoger.

De angst voor voedingstekorten

Voor de duidelijkheid; ondanks de afname van de voedselkwaliteit ben ik ervan overtuigd dat tekorten aan bepaalde voedingsstoffen (makkelijk) te voorkomen zijn. Een plantaardig dieet wat grotendeels bestaat uit fruit, groente, noten, zaden en kruiden levert nog altijd alle voedingsstoffen die we nodig hebben. In mijn ogen is de angst voor tekorten dan ook onnodig. Het is echter een feit dat er minder voeding in onze voeding zit. In dit artikel geef ik de belangrijkste factoren van deze ontwikkeling én wat je hier zelf aan kunt doen.

Dave

1. Verarming van de landbouwgrond

Door intensievere productiemethodes sinds de jaren 60 en 70 bevat de bodem een steeds lagere diversiteit aan mineralen. Het gebruik van kunstmest (fosfor) zorgt bijvoorbeeld voor grotere opbrengsten, maar een afname van de mineralen selenium, natrium, kalium, calcium, mangaan, koper, boor, zink en (vooral) magnesium. Uit het het rapport van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO, 2011) is gebleken dat het gehalte organische nutriënten in de landbouwgrond, met gemiddeld 50-65% is afgenomen sinds de vorige eeuw.

Deze ontwikkeling leidt automatisch tot een een inferieure voedselkwaliteit. Wat niet in de grond zit, komt ook niet op je bord. Daarnaast zijn gewassen hierdoor kwetsbaarder voor ziektes waardoor (meer) chemische bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Dit heeft weer gevolgen voor de kwaliteit van de bodem. Chemicaliën doden namelijk ook de bacteriën en schimmels in de grond, die juist nodig zijn voor het omzetten van voedingsstoffen.

Verarming grond

Het gebruik van kunstmest leidt tot een hogere opbrengst van gewassen (kwantiteit), maar is nadelig voor de kwaliteit.

2. Fruit wordt vaak onrijp geplukt

Om fruit in een ‘verkoopbare conditie’ in de schappen te krijgen, moet het vaak onrijp worden geplukt of geoogst. Dit voorkomt namelijk rotting voordat het in de winkel ligt. Dit is vooral het geval bij ‘vers’ fruit uit het buitenland, dat soms meerdere dagen (of weken) onderweg is naar de eindbestemming. Nadeel van het vroegtijdig plukken van fruit is dat het hierdoor minder voedingstoffen bevat en verzurend kan werken op het lichaam. Vooral de hoeveelheid vitamine C zou hierdoor drastisch afnemen.

Perzik

Fruit is ondanks de afgenomen kwaliteit nog steeds de ultieme voeding voor de mens. Fruit geeft energie, bevat alle voedingsstoffen die we nodig hebben, en helpt het lichaam ontgiften. Onmisbaar in een gezond en vitaal voedingspatroon.

3. Weinig beweging en slechte voeding voor vis en dier

Door de beperkte bewegingsvrijheid van slachtvee neemt de spiermassa van kippen, koeien en varkens aanzienlijk af. Dat betekent minder eiwitten (spieren) en meer verzadigd (dierlijk) vet. Daarnaast krijgen deze beesten vaak voeding dat ze van nature niet eten, zoals granen en sojabonen. Dit is voor de beesten zeer ongezond en maakt antibioticagebruik in de meeste gevallen noodzakelijk. Dit is ook het geval bij kweekvis waardoor de gezonde omega-3 vetzuren veel afvalstoffen bevatten.

Vlees, vis of zuivel hebben we gelukkig niet nodig voor gezondheid. Alle voedingsstoffen die we nodig hebben zijn te vinden in het plantenrijk.

4. Minder voedingsstoffen door bestrijdingsmiddelen

Na de tweede wereldoorlog is het gebruik van bestrijdingsmiddelen drastisch toegenomen. We weten natuurlijk allemaal dat gewassen bespuiten met chemische middelen ons voedsel niet gezonder maakt, maar hier zit nog een belangrijk (onderbelicht) nadeel aan.

Want juist door gewassen te beschermen tegen bedreigingen van buitenaf met bestrijdingsmiddelen, hoeft het gewas zichzelf niet of minder te verdedigen. Hierdoor worden minder gezonde afweerstoffen aangemaakt in fruit en groente, zoals salvestrolen. Juist deze plantenstoffen zijn een onmisbare ondersteuning voor het immuunsysteem tegen het ontstaan van klachten en ziektes. Wetenschappers schatten dat onze huidige voeding 80%(!) minder salvestrolen bevat dan 60 jaar geleden.

Toeval of niet, maar ook het aantal (en soort) welvaartsziektes is in diezelfde periode drastisch toegenomen.

5. Industrialisering van productieprocessen (dood voedsel)

Ook op het gebied van de productie van levensmiddelen is de afgelopen decennia veel veranderd. Bijna alle levensmiddelen in de supermarkt zijn tegenwoordig bewerkt. Ons voedsel wordt verhit en gepasteuriseerd om de houdbaarheid te verlengen, maar dit gaat wel ten koste van de voedingswaarde. Feitelijk eten we hierdoor ‘dood voedsel’, wat aanzienlijk minder levende enzymen, vitamines en mineralen bevat. Deze bewerkte producten zijn niet alleen voedingsarm, maar zijn door het gebrek aan enzymen ook nog eens moeilijker te verteren. Ook worden fermentatieprocessen (zoals bij brood) vaak kunstmatig versneld, waardoor minder gezonde bacteriën in eindproducten terechtkomen.

Los gezien van alle (schadelijke) toevoegingen aan levensmiddelen, heeft de industrialisering in de voedingsindustrie dus ook gevolgen voor de daadwerkelijke voedingswaarde.

Wat je hieraan kunt doen?

Zoals je misschien wel gemerkt hebt, zijn dit ontwikkelingen waar je als individu weinig of niets aan kunt doen. De oorzaken van de afnemende voedselkwaliteit worden gevoed door het systeem waarin wij leven, wat ik niet zo snel zie veranderen. Maar wanneer je bewust bent van deze ontwikkelingen – en je streeft naar optimale gezondheid – zijn er gelukkig genoeg mogelijkheden om hier op in te spelen:

  • Eet zoveel mogelijk biologische groentes en fruit. Minder of geen bestrijdingsmiddelen betekent meer voedingswaarde voor een betere weerstand.
  • Ingevroren fruit en groente is vaak van betere kwaliteit dan ‘verse’ producten. Deze producten worden vaak direct na de oogst ingevroren, waardoor een groot deel van de voedingswaarde behouden blijft.
  • Koop zoveel mogelijk lokale en seizoensgebonden producten. Hoe kleiner de afstand tussen jou en de boer, hoe meer voedingswaarde een gewas over het algemeen bevat.
  • Overweeg een goede basissuppletie. Dit gaat tekorten tegen en ondersteunt je weerstand. Denk hierbij aan een multi met vitamines en mineralen, maar ook suppletie met magnesium, selenium en vitamine D.
  • Start met het verbouwen van je eigen groente en fruit! Dit is gezonder, het smaakt beter en geeft voldoening. Ik snap uiteraard dat niet iedereen hier tijd/zin voor heeft, maar de optie is er dus wel.
  • Eet tot slot rauw (lees; levend) voedsel! Dit is per definitie gezonder dan verhit en/of bewerkte voedingsmiddelen. Het bevat levende enzymen en bacteriën die helpen bij het verteringsproces én de voedingswaarde ligt veel hoger. Een voedingspatroon met fruit, groentes, noten, zaden en kruiden is alles wat je nodig hebt voor gezondheid!

 

Genoeg mogelijkheden dus om – ondanks de afnemende voedingswaarde – zelf de verantwoordelijk over je leven en gezondheid te nemen!

Gerelateerde blogberichten